قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳
فصل چهارم – علائم تجاری، علائم جمعی، علائم تأییدی و نامهای تجاری (مواد ۹۵ تا ۱۲۱)
مصوب مجلس شورای اسلامی ابلاغ ۱۴۰۳ فصل چهارم
ماده ۹۵ - تعاریف (علامت تجاری، جمعی، تأییدی، نام تجاری)
۱- علامت تجاری: هر نشان قابل رؤیتی است که کالاها یا خدمات اشخاص را از هم متمایز میسازد.
۲- علامت جمعی: هر نشان قابل رؤیتی است که برای تمایز محصولات یا خدمات گروهی از اشخاص از محصولات و خدمات سایر اشخاص به کار میرود و تحت نظارت مالک علامت جمعی ثبتشده توسط اعضاء استفاده میشود. مالک علامت جمعی میتواند صنف، تعاونی، اتحادیه و مانند آن باشد.
۳- علامت تأییدی: هر نشانهای است که برای تأیید کیفیت یا ویژگی محصولات یا خدمات یا شیوه تولید کالا یا اجرای خدمات بکار میرود و هر شخصی که تأییدیه دارنده علامت یا نماینده وی را به دست آورد، میتواند از آن علامت برای کالاها یا خدمات خود استفاده کند.
۴- نام تجاری: هر اسم یا عنوانی که معرف و مشخصکننده شخص حقیقی یا حقوقی عرضهکننده کالا یا خدمت میباشد.
تبصره: تمام مواد مربوط به علامت تجاری مقرر در این قانون، در مورد علامت جمعی و علامت تأییدی نیز مجری است، مگر در مواردی که قانون ترتیب دیگری مشخص کرده باشد.
ماده ۹۶ - موارد غیرقابل ثبت بهعنوان علامت تجاری
- علامتی که کالاها یا خدمات یک شخص را از کالاها یا خدمات اشخاص دیگر متمایز نسازد.
- علامتی که مفاد آن یا بهرهبرداری از آن، خلاف موازین شرعی، قانونی و یا نظم عمومی بوده یا موجب وهن مقدسات دینی گردد.
- علامتی که موجب گمراهی عموم، بهویژه در مورد مبدأ جغرافیایی کالاها یا خدمات یا خصوصیات آنها از قبیل نوع، کیفیت، کمیت و قیمت شود.
- علامتی که عین علامت یا نام تجاری باشد که قبلاً برای همان کالاها یا خدمات در ایران معروف شده است.
- علامتی که عین، شبیه یا ترجمه علامت یا نام تجاری باشد که قبلاً برای همان کالاها یا خدمات یا برای کالاها یا خدمات مشابه در ایران معروف شده است، مشروط بر آنکه موجب گمراهی عموم شود.
- علامتی که شبیه یا ترجمه علامت یا نام تجاری باشد که قبلاً برای همان کالاها یا خدمات در ایران به ثبت رسیده یا ثبت آن تقاضا شده یا دارای حق تقدم است، مشروط بر آنکه موجب گمراهی عموم شود.
- علامتی که عین، شبیه یا ترجمه علامت یا نام تجاری باشد که قبلاً برای کالاها یا خدمات دیگری در ایران معروف شده یا به ثبت رسیده یا ثبت آن تقاضا شده یا دارای حق تقدم است، مشروط بر آنکه موجب گمراهی گردد یا به منافع مالک علامت قبلی لطمه وارد سازد.
- علامتی که عین یا شبیه نشان نظامی، پرچم، یا سایر نشانهای مملکتی یا نام یا نام اختصاری یا حروف اول یک نام یا نشان رسمی متعلق به یک کشور، سازمان بینالدّولی یا سازمانهایی که تحت معاهدههای بینالمللی تأسیس شدهاند، بوده یا موارد مذکور یکی از اجزای آن علامت باشد، مگر آنکه مقام صلاحیتدار کشور مربوط یا سازمان ذیربط، اجازه ثبت آن را صادر کرده باشد.
- علامتی که عین یا به طرز گمراهکنندهای شبیه علائم مربوط به دوران تاریخی یا آثار باستانی باشد.
- علامتی که عین یا شبیه علائمی باشد که سازمانها و مراجع تأییدکننده، از قبیل سازمان ملی استاندارد ایران و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای تأیید کالاها و خدمات صادر مینمایند.
- علامتی که عین طرح صنعتی ثبتشده دیگری برای همان کالاها یا خدمات باشد.
تبصره: منظور از علائم معروف، علائم مذکور در ماده (6) مکرر معاهده پاریس برای حمایت از مالکیت صنعتی بوده و تشخیص آن برعهده مرجع ثبت است.
ماده ۹۷ - محتویات اظهارنامه ثبت علامت تجاری
اظهارنامه ثبت علامت تجاری باید بر اساس برگه مخصوصی که مطابق آییننامه اجرائی این قانون تهیه میشود، به زبان فارسی تکمیل شود و شامل موارد زیر باشد:
- نمونه علامت
- توصیف کامل علامت
- فهرست کالاها یا خدماتی که ثبت علامت برای آنها درخواست شده و بر اساس طبقهبندی قابل اجرا یا طبقهبندی بینالمللی باشد.
تبصره 1 – درصورتیکه ثبت علامت جمعی یا تأییدی درخواست شده باشد، حسب مورد درج عنوان «علامت جمعی» یا «علامت تأییدی» در اظهارنامه الزامی است و باید نسخهای از دستورالعمل شرایط استفاده از علامت جمعی یا تأییدی با آخرین تغییرات ارائه شود. بهعلاوه، در مورد علامت تأییدی باید گواهی مقام صلاحیتدار دائر بر تصدیق صلاحیت ثبت علامت تأییدی به پیوست اظهارنامه ارائه شود.
تبصره 2 – در دستورالعمل و شرایط استفاده از علامت جمعی یا تأییدی باید خصوصیات مشترک یا کیفیت کالاها و خدمات تولیدی در یک منطقه جغرافیایی معین یا مورد تأیید حسب مورد برای علائم جمعی یا تأییدی که تحت آنها اشخاص میتوانند از علامت مذکور استفاده کنند و همچنین ضمانت اجراهای مربوط به عدم رعایت شرایط و دستورالعمل یادشده تعیین گردد. هرگونه تغییر در دستورالعمل و شرایط حاکم بر استفاده از علامت جمعی یا تأییدی باید بهصورت مکتوب توسط مالک آن علامت به مرجع ثبت اعلام شود. تغییرات مذکور قبل از ثبت، هیچگونه اثری ندارد و خلاصهای از تغییرات یادشده باید توسط مرجع ثبت آگهی شود.
ماده ۹۸ - مدارک پیوست اظهارنامه
متقاضی ثبت باید ضمن پرداخت هزینههای قانونی، موارد زیر را به اظهارنامه پیوست کند:
- مدرک مثبت هویت متقاضی یا متقاضیان
- مدرک دال بر تعهد متقاضی به استفاده از علامت یا تعهد نامبرده به ارائه مدارک فعالیت در حوزه تولید، توزیع یا خدمات مطابق آییننامه اجرائی این قانون
- مدارک مثبت حق تقدم که باید همزمان با تسلیم اظهارنامه یا حداکثر ظرف مدت یک ماه از آن تاریخ تسلیم شود (در صورت درخواست حق تقدم).
تبصره – درصورتیکه متقاضی ظرف یک سال از تاریخ ثبت علامت از علامت استفاده نکند یا مدارک دال بر فعالیت خود را ارائه ندهد، گواهینامه ثبت علامت از تاریخ تقدیم اظهارنامه ملغی محسوب میشود.
ماده ۹۹ - محدوده حقوق ناشی از ثبت
حقوق مقرر در این قانون برای علائم ثبتشده در ایران در حدود کالا و خدماتی است که علامت مذکور برای آنها به ثبت رسیده است.
ماده ۱۰۰ - استفاده انحصاری
استفاده از علامتهای ثبتشده در ایران از سوی هر شخصی غیر از مالک علامت، مشروط به موافقت مالک آن میباشد.
ماده ۱۰۱ - رد اظهارنامه در صورت فقدان شرایط
درصورتیکه اظهارنامه، فاقد شرایط مندرج در مواد (95) و (96) این قانون باشد، اظهارنامه رد و مراتب به متقاضی اعلام میشود. همچنین اگر اظهارنامه فاقد شرایط مندرج در ماده (98) این قانون باشد، مرجع ثبت به متقاضی اعلام میکند که ظرف سی روز نسبت به رفع نواقص اقدام نماید، در غیر این صورت اظهارنامه رد میشود.
ماده ۱۰۲ - ثبت چند علامت همزمان
ثبت چند علامت بهطور همزمان، مستلزم استفاده از اظهارنامه جداگانه برای هر علامت است، اما استفاده از یک اظهارنامه جهت ثبت یک علامت برای کالاها و خدماتی که شامل چند طبقه بینالمللی هستند، با پرداخت هزینه مربوط بلامانع است.
ماده ۱۰۳ - بررسی اظهارنامه و انتشار عمومی
مرجع ثبت پس از دریافت اظهارنامه، تاریخ تقاضا را روی آن درج کرده و حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ وصول اظهارنامه، آن را از لحاظ رعایت شرایط مقرر در این قانون و همچنین تطبیق طبقه یا طبقات اعلامی با آخرین ویرایش طبقهبندی بینالمللی مورد بررسی قرار میدهد و نتیجه را به متقاضی ابلاغ میکند. در صورت ردّ اظهارنامه، موضوع در هیأت ماده (23) این قانون قابل اعتراض است. در صورت پذیرش اظهارنامه، مرجع ثبت مفاد اظهارنامه را حداکثر ظرف مدت یک هفته برای عموم منتشر مینماید. پس از انتشار عمومی اظهارنامه، هر ذینفع میتواند با رعایت مواد (29) تا (31) این قانون، حداکثر تا یک ماه از تاریخ انتشار، اعتراض خود مبنی بر عدم رعایت مفاد مواد (95) و (96) این قانون را به مرجع ثبت تسلیم نماید.
تبصره – مرجع ثبت موظف است ظرف شش ماه از تاریخ لازمالاجراء شدن این قانون، جویشگر (موتور جستجوگر) علائم تجاری را مبتنی بر پردازش تصویر که قابلیت ارائه گزارش میزان مشابهت علائم ثبت شده و علائم تقاضا شده را دارد، طراحی و اجرا نماید و مرجع ثبت مکلف است برای تأیید اظهارنامهها از نتایج جویشگر استفاده کند و امکان دسترسی عموم در سامانه مذکور مبنی بر جستجوی اظهارنامههای رد شده را ایجاد کند.
ماده ۱۰۴ - رسیدگی به اعتراضات
مرجع ثبت موظف است ظرف ده روز از وصول اعتراضنامه، نسخهای از آن را به انضمام رونوشت مدارک و دلایل استنادی، به متقاضی ثبت ابلاغ کند. متقاضی مکلف است ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ، پاسخ مکتوب خود به اعتراض وارده را به مرجع ثبت تسلیم نماید. چنانچه متقاضی نسبت به اعتراض سکوت نموده یا آن را بهصورت مکتوب بپذیرد، درخواست او برای ثبت مستردشده محسوب میشود و مرجع ثبت مراتب را به معترض ابلاغ میکند تا از طریق اظهارنامهای که همزمان با اعتراض تسلیم کرده، نسبت به ثبت آن اقدام کند. درصورتیکه متقاضی، اعتراض را وارد نداند، مرجع ثبت مراتب را ظرف ده روز به معترض ابلاغ میکند و وی از تاریخ ابلاغ میتواند ظرف بیست روز اعتراض خود را به هیأت موضوع ماده (23) این قانون تسلیم کند و رسید آن را به مرجع ثبت تحویل دهد.
ماده ۱۰۵ - ثبت متقلبانه علامت متعلق به دیگری
چنانچه شخصی علامت متعلق به دیگری را با علم به اینکه او از علامت یادشده استفاده میکرده است برای خود ثبت کند، استفادهکننده از علامت میتواند از دادگاه صالح، ابطال آن را تقاضا نماید مشروط بر اینکه صاحب علامت حداقل یک سال قبل از تاریخ درخواست ثبت علامت از جانب ناقض، استفاده مستمر از علامت داشته باشد.
تبصره – چنانچه شخصی حداقل یک سال قبل از ثبت شدن علامت، از آن علامت استفاده میکرده است، ثبت آن از سوی سایر اشخاص مانع استمرار استفاده از علامت برای استفادهکننده مقدم نیست.
ماده ۱۰۶ - ثبت نهایی و صدور گواهینامه
پس از گذشت مهلتهای مقرر و پذیرش نهایی اظهارنامه، مرجع ثبت بعد از دریافت هزینه مربوط، علامت را ثبت و گواهینامه مربوط را صادر و به متقاضی تسلیم میکند و سپس مراتب ثبت علامت را برای عموم منتشر مینماید.
تبصره 1 – مرجع ثبت موظف است امکان دسترسی عمومی به سامانه برخط یا جویشگر اظهارنامههای رد شده را ایجاد کند.
تبصره 2 – مهلت پرداخت هزینه موضوع این ماده، حداکثر یک ماه پس از اعلام پذیرش نهایی اظهارنامه به متقاضی است. در صورت عدم پرداخت هزینه مربوط در این مهلت، اظهارنامه منتفی تلقی میگردد.
ماده ۱۰۷ - ثبت مشترک علامت تجاری
دو یا چند شخص میتوانند یک علامت را بهطور مشترک به ثبت برسانند. در این صورت میتوانند همزمان از این علامت استفاده نمایند، مشروط بر آنکه استفاده همزمان یا جداگانه، در عرف موجب گمراهی عموم نشود.
ماده ۱۰۸ - دعوای نقض علامت ثبتشده
مالک علامت ثبتشده یا نماینده او میتواند علیه هر شخصی که بدون اجازه او، از آن علامت استفاده نموده یا مرتکب عملی شود که عادتاً منتهی به نقض حقوق ناشی از ثبت علامت میگردد و یا از علامتی استفاده کند که شبیه علامت ثبتشده بوده و موجب گمراهی عموم میشود یا به منافع مالک لطمه وارد میسازد، در مرجع صالح قضائی اقامه دعوا نماید.
ماده ۱۰۹ - موارد نقض محسوب نمیشود
اقدامات موضوع ماده (108) این قانون نسبت به کالاها و خدماتی که مالک علامت یا اشخاص مأذون از طرف او در بازار عرضه میکنند، نقض محسوب نمیشود.
ماده ۱۱۰ - ابطال گواهینامه علامت تجاری
هر ذینفع میتواند حداکثر ظرف مدت پنج سال از تاریخ ثبت علامت، با اثبات عدم رعایت مفاد مواد (95) و (96) این قانون، ابطال گواهینامه علامت را از مرجع صالح قضائی درخواست نماید. همچنین اگر ذینفعی ثابت کند مالک علامت ثبتشده شخصاً یا بهوسیله شخصی که از طرف او مجاز بوده است آن علامت را کلاً یا جزئاً حداقل به مدت سه سال کامل از تاریخ ثبت تا یک ماه قبل از تاریخ درخواست ذینفع، استفاده نکرده است نیز همین حکم جاری است، مگر اینکه ثابت شود قوه قهریه مانع استفاده از آن بوده است. اثر ابطال، در صورت عدم رعایت مفاد مواد (95) و (96) این قانون از تاریخ تسلیم اظهارنامه و در خصوص عدم استفاده، از تاریخ صدور حکم قطعی است. آگهی مربوط به ابطال در اولین فرصت ممکن منتشر میشود.
تبصره 1 – مهلت پنجساله درمورد درخواست ابطال علامتهایی که با علم به اینکه مالک از علامت یادشده استفاده کرده به ثبت رسیده است، رعایت نمیشود و درخواست ابطال این علائم را در هر زمانی میتوان ارائه کرد. همچنین مهلت مذکور در بندهای (2)، (3)، (8)، (9) و (10) ماده (96) این قانون لازمالرعایه نیست.
تبصره 2 – هرگاه ثابت شود که مالک علامت جمعی، از آن بهتنهایی و یا برخلاف دستورالعمل و شرایط استفاده از آن استفاده کرده یا بهگونهای از آن استفاده کرده و یا اجازه استفاده از آن را داده است که موجب فریب عموم نسبت به مبدأ یا هر خصوصیت مشترک دیگر کالاها و خدمات مربوط گردد، علامت جمعی باطل میشود.
تبصره 3 – مفهوم ذینفع در این ماده، علاوه بر اشخاصی که مطابق مقررات آیین دادرسی مدنی ذینفع محسوب میشوند، شامل نهادهای حاکمیتی نظارتکننده بر کیفیت کالاها و خدمات و اتحادیههای صنفی است که در زمینه موضوع علامت تجاری فعالیت دارند.
ماده ۱۱۱ - مدت اعتبار و تمدید گواهینامه
مدت اعتبار گواهینامه ثبت علامت، ده سال از تاریخ ثبت اظهارنامه آن است. تمدید اعتبار گواهینامه مشروط بر اینکه شش ماه قبل از انقضای مهلت اعتبار با پرداخت هزینه مربوط درخواست شود، برای دورههای متوالی دهساله امکانپذیر است.
تبصره 1 – چنانچه تمدید در مهلت مقرر درخواست نشود، تا شش ماه پس از انقضای مدت اعتبار با پرداخت جریمهای که میزان آن دو برابر حقالثبت میباشد، تمدید امکانپذیر است.
تبصره 2 – مرجع ثبت مکلف است یک ماه قبل از انقضای مدت اعتبار گواهینامه در این ماده، به نحو مقتضی، مراتب لزوم پرداخت هزینه را به اطلاع دارنده گواهینامه ثبت علامت برساند.
ماده ۱۱۲ - افزایش یا کاهش کالاها و خدمات
متقاضی اظهارنامه یا مالک علامت تجاری میتواند مشروط به ارائه اظهارنامه جدید، افزایش یا کاهش کالاها و خدمات یا طبقه بینالمللی ثبت آنها را از مرجع ثبت تقاضا نماید.
ماده ۱۱۳ - مسئولیت مالک علامت در اعطای مجوز بهرهبرداری
در صورت اعطای مجوز بهرهبرداری از علامت به دیگری، مالک علامت در مقابل مصرفکنندگان و اشخاص ثالث، مسؤول اقدامات دارنده مجوز بهرهبرداری در راستای بهرهبرداری از علامت نظارت کیفیت میباشد، مگر اینکه ثابت کند بهطور مؤثر و کافی بر کیفیت کالاها یا خدمات دارنده مجوز بهرهبرداری نظارت داشته است.
ماده ۱۱۴ - تغییر در مالکیت علامت
درصورتیکه تغییر در مالکیت علامت در مواردی مانند ماهیت، مبدأ، مراحل ساخت، خصوصیات یا تناسب با هدف کالاها یا خدمات سبب گمراهی یا فریب عموم شود، آن تغییر، معتبر نیست.
ماده ۱۱۵ - ممنوعیت انتقال علامت جمعی یا تأییدی
علامت جمعی یا تأییدی ثبتشده یا اظهارنامه آنها نمیتواند موضوع قرارداد انتقال یا اجازه بهرهبرداری باشد.
ماده ۱۱۶ - مواد قابل اجرا در مورد علامت تجاری
مفاد مواد (2)، (3)، تبصره (3) ماده (7)، (10)، (13)، (21)، (23)، (28) تا (33)، (57) تا (59)، (64)، (66)، (68)، (70)، (72)، (73) و (86)، حسب مورد درخصوص علامت نیز مجری است.
تبصره 1 – مراجع کیفری میتوانند در موارد فوری و وجود ادله قابل قبول، با رعایت ماده (73) این قانون، رأساً دستور جمعآوری و توقیف کالاهای دارای علامت تجاری متقلبانه را صادر نمایند.
تبصره 2 – حق تقدم موضوع ماده (10) این قانون درمورد علائم تجاری، شش ماه میباشد.
ماده ۱۱۷ - حمایت از نام تجاری بدون ثبت
نام تجاری حتی بدون ثبت، مشمول حمایتهای این قانون میباشد، ولو اینکه طبق سایر قوانین و مقررات، ثبت نام تجاری اجباری باشد.
تبصره – ثبت نام تجاری مطابق آییننامه اجرائی این قانون میباشد.
ماده ۱۱۸ - ممنوعیت استفاده از نام تجاری توسط غیر
هرگونه استفاده از نام تجاری توسط غیر بهصورت نام تجاری، علامت تجاری، علامت جمعی یا علامت تأییدی یا هرگونه استفاده از آنها بر روی کالا یا راجع به خدمات که عرفاً موجب گمراهی عموم شود، ممنوع است.
ماده ۱۱۹ - موارد غیرقابل استفاده به عنوان نام تجاری
اسم یا عنوانی که معنا، ماهیت، ترکیب یا روش استفاده از آن، برخلاف موازین شرعی یا نظم عمومی باشد و یا موجبات فریب عموم را نسبت به ماهیت شرکت، مؤسسه یا بنگاهی که آن اسم یا عنوان، معرف آن است فراهم نماید، نمیتواند بهعنوان یک نام تجاری بکار رود.
ماده ۱۲۰ - تغییر در مالکیت نام تجاری
هرگونه تغییر در مالکیت نام تجاری باید همراه با انتقال شرکت یا بنگاه تجاری یا بخشی از آنکه با آن نام شناخته میشود، صورت پذیرد. رعایت مواد (23)، (28) تا (32)، (57)، (59)، (72) و (73) این قانون در مورد نامهای تجاری ثبت شده لازمالاجرا است.
ماده ۱۲۱ - استفاده از علامت در بهرهبرداری تجاری
کلیه نامها و علائم تجاری که مطابق این قانون ثبت میشود، ظرف مدت پانزده ماه پس از ثبت باید در بهرهبرداری تجاری استفاده شود و در صورت عدم بهرهبرداری مالک نام یا علائم تجاری ظرف مدت مذکور، ثبت نام و علائم تجاری مشابه آن، مجاز است.